Sử dụng thực phẩm chức năng đúng cách

Việc sử dụng thực phẩm chức năng đúng cách là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và tránh những rủi ro không mong muốn. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ thực phẩm chức năng là gì, khác gì so với thuốc và dùng như thế nào để đạt hiệu quả an toàn, lâu dài. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu đúng bản chất và cách sử dụng phù hợp.

---

1. Thực phẩm chức năng là gì và vì sao cần dùng đúng cách?

Theo quy định của Bộ Y tế Việt Nam, thực phẩm chức năng (thực phẩm bảo vệ sức khỏe) là sản phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của cơ thể, tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ bệnh tật — không phải thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc điều trị.

Người tiêu dùng cần phân biệt rõ:

• Thực phẩm thông thường giàu hoạt chất sinh học: như tỏi, trà xanh, rau họ cải, cá giàu omega-3, sữa và chế phẩm từ sữa… Đây là thực phẩm tự nhiên có lợi cho sức khỏe nhưng không được đăng ký là TPCN.

• Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (dạng chế biến): vitamin, khoáng chất, men vi sinh (probiotic), chất xơ hòa tan, glucosamin, chondroitin, collagen, enzyme tiêu hóa…

Việc hiểu đúng khái niệm giúp tránh nhầm lẫn giữa bổ sung hỗ trợ và điều trị bệnh.

---

2. Cách Đọc Nhãn Thực Phẩm Chức Năng Đúng Cách

Khi chọn mua thực phẩm chức năng, cần lưu ý các yếu tố sau:

✔ Tên nhóm sản phẩm

Bao bì phải ghi rõ:

• Thực phẩm bảo vệ sức khỏe

• Thực phẩm bổ sung

• Thực phẩm dinh dưỡng y học

• Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt

✔ Số đăng ký và đơn vị sản xuất

Kiểm tra:

• Số công bố sản phẩm do Bộ Y tế cấp

• Tên, địa chỉ nhà sản xuất

• Đơn vị chịu trách nhiệm phân phối

✔ Thành phần và cơ chế tác dụng

Ví dụ:

• Glucosamin tham gia cấu tạo proteoglycan – thành phần quan trọng của sụn khớp.

• Chondroitin giúp tăng khả năng giữ nước và đàn hồi của sụn.

• Oligofructose là chất xơ hòa tan, nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, cải thiện hệ miễn dịch tiêu hóa.

• Probiotic giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

• Vitamin D3 hỗ trợ hấp thu canxi tại ruột non.

Hiểu cơ chế giúp người dùng lựa chọn đúng thay vì mua theo quảng cáo.

---

3. Thực phẩm chức năng có thay thế thuốc điều trị không?

Đây là vấn đề quan trọng nhất.

Nhiều sản phẩm có thành phần giống nhau nhưng bản chất pháp lý hoàn toàn khác.

Ví dụ:
Glucosamin trong thuốc điều trị sẽ có chỉ định rõ ràng; còn trong TPCN chỉ mang tính hỗ trợ.

Tự ý sử dụng mà không hiểu rõ có thể gây:

• Tương tác thuốc

• Quá liều vi chất

• Ảnh hưởng gan thận

Đặc biệt thận trọng với người:

• Đang dùng thuốc chống đông

• Bệnh gan, thận mạn tính

• Phụ nữ mang thai

• Người cao tuổi

---

4. Nguyên Tắc Sử Dụng Thực Phẩm Chức Năng Đúng Cách

1️⃣ Đúng đối tượng

Không phải ai cũng cần bổ sung.
Trong Đông y gọi là: “Hư thì bổ – Thực thì tả.”

Người đang dư thừa chuyển hóa, béo phì, rối loạn mỡ máu mà lạm dụng sản phẩm bổ dưỡng có thể gây phản tác dụng.

---

2️⃣ Đúng liều lượng

Vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) có thể tích lũy gây ngộ độc nếu dùng quá liều.

Dùng nhiều hơn không đồng nghĩa hiệu quả cao hơn.

---

3️⃣ Đúng thời điểm

• Vitamin tan trong dầu: uống sau ăn.

• Probiotic: uống xa kháng sinh.

• Canxi: tránh dùng chung với sắt.

Tuân thủ hướng dẫn trên bao bì là nguyên tắc bắt buộc.

---

4️⃣ Kiên trì nhưng có đánh giá thực phẩm chức năng đúng cách

Thực phẩm chức năng không cho kết quả tức thì.

Thông thường cần:

• 4–8 tuần với xương khớp

• 2–4 tuần với tiêu hóa

• 8–12 tuần với cải thiện chuyển hóa

Nếu sau thời gian hợp lý không cải thiện, cần xem lại hướng sử dụng hoặc tham khảo chuyên môn.

---

5.Nguyên tắc sử dụng thực phẩm chức năng đúng cách theo Đông y

Trong Đông y, điều trị luôn dựa trên nguyên tắc biện chứng luận trị. Không phải cứ thấy cơ thể mệt mỏi, nóng trong hay suy nhược là dùng thuốc bổ ngay.

Ví dụ, bài Lục Vị bổ thận âm là cổ phương dùng trong trường hợp thận âm hư với biểu hiện như nóng trong, khô miệng, mất ngủ, đau lưng mỏi gối, ra mồ hôi trộm… (Anh có thể dẫn link nội bộ tại cụm này về bài Lục Vị trên website).

Tuy nhiên:

• Nếu không phải âm hư mà lại dùng bài bổ âm → có thể làm cơ thể nặng nề, tiêu hóa kém.

• Nếu thuộc dương hư mà dùng thuốc tính hàn lương → có thể khiến tay chân lạnh hơn, mệt mỏi tăng.

• Nếu cơ thể đang thực nhiệt mà tiếp tục bổ nhiệt → dễ sinh bốc hỏa.

• Nếu đang hàn chứng mà dùng thêm hàn lương → càng suy giảm dương khí.

Ngay cả thực phẩm chức năng, nếu sử dụng sai thể bệnh, cũng có thể làm rối loạn cân bằng nội môi thay vì cải thiện sức khỏe.

Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất trong Đông y vẫn là:

Hiểu rõ cơ địa – xác định đúng thể bệnh – rồi mới bổ sung phù hợp.

👉 Nếu bạn muốn tìm hiểu chi tiết Lục Vị bổ thận âm là gì, dùng cho ai và khi nào nên sử dụng, bạn có thể xem bài viết đầy đủ tại đây: (chèn link nội bộ về bài Lục Vị trên website).

---

6. Một Số Dưỡng Chất Hỗ Trợ Sức Khỏe Phổ Biến

🔹 Hỗ trợ xương khớp

• Glucosamin

• Chondroitin

• Canxi gluconate

• Vitamin D3

🔹 Hỗ trợ tiêu hóa

• Probiotic

• Oligofructose

• Enzyme tiêu hóa

• Men bia giàu acid amin và kẽm

🔹 Bổ sung vi chất

• Sắt (Fe)

• Kẽm (Zn)

• I-ốt

• Acid amin thiết yếu

Lưu ý: chỉ sử dụng khi thực sự có nhu cầu.

---

Kết Luận

Thực phẩm chức năng là công cụ hỗ trợ sức khỏe hữu ích nếu được sử dụng đúng cách, đúng đối tượng và đúng liều lượng.

Người tiêu dùng thông thái cần:

• Đọc kỹ nhãn sản phẩm

• Hiểu rõ cơ chế tác dụng

• Không tin vào quảng cáo quá mức

• Tham khảo ý kiến thầy thuốc khi cần

Nếu bạn cần tư vấn cụ thể theo cơ địa và tình trạng sức khỏe,
Lương y Phạm Ngọc sẵn sàng hỗ trợ qua hotline: 0982 873 718

---

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị y tế chuyên nghiệp. Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Tuân thủ quy định quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe của Bộ Y tế Việt Nam.