Mất ngủ không chỉ là nỗi lo của người cao tuổi, phụ nữ sau mãn kinh mà ngày nay cả người trẻ cũng gặp phải. Công việc căng thẳng, áp lực cuộc sống, lối sống thiếu khoa học… đều có thể khiến giấc ngủ bị rối loạn. Ngoài các phương pháp hiện đại, Đông y với lịch sử lâu đời Chữa mất ngủ bằng Đông y mang lại nhiều giải pháp an toàn, bền vững.
1. Hiểu đúng về bệnh mất ngủ
Trong Đông y, mất ngủ được gọi là “thất miên”, biểu hiện bằng khó đi vào giấc, ngủ chập chờn, hay tỉnh giữa đêm, hoặc ngủ dậy vẫn mệt mỏi. Giấc ngủ kém kéo dài khiến tinh thần suy sụp, trí nhớ giảm, cơ thể mệt mỏi.
Nguyên nhân theo YHCT thường gặp:
- Tâm Tỳ hư yếu: lo nghĩ nhiều làm Tỳ không sinh huyết, huyết hư không nuôi được Tâm.
- Âm hư hỏa vượng: âm dịch không đủ, hỏa vượng sinh phiền táo, khó yên giấc.
- Tâm thận bất giao: thận âm không đủ, tâm hỏa bốc lên, giấc ngủ bị rối loạn.
- Vị khí bất hòa: ăn uống thất thường, đàm trệ khiến ngực bụng đầy tức, khó ngủ.
Trong Đông y, mất ngủ được gọi là “thất miên”
2. Các dạng mất ngủ thường gặp
🔹 Mất ngủ cấp tính
Kéo dài vài ngày đến vài tuần, thường liên quan stress tạm thời, thay đổi môi trường ngủ hoặc thói quen sinh hoạt không điều độ.
🔹 Mất ngủ mạn tính
Kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng. Người bệnh khó ngủ, dễ tỉnh, mỗi đêm chỉ ngủ được 3–4 giờ, sáng dậy mệt mỏi. Nếu không điều trị, dễ dẫn tới suy nhược, giảm trí nhớ, tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
3. Nguyên nhân gây mất ngủ
- Căng thẳng, lo âu kéo dài.
- Bệnh lý mạn tính gây đau nhức (gout, viêm khớp, dạ dày…).
- Lạm dụng cà phê, trà đặc, rượu bia, thuốc lá.
- Lối sống không điều độ: thức khuya, sử dụng điện thoại trước khi ngủ.
4. Cách chữa mất ngủ bằng Đông y
Tùy từng thể bệnh, Đông y có phương pháp điều trị riêng:
🌿 Mất ngủ do Tâm Tỳ hư
Biểu hiện: hay lo lắng, ăn kém, mệt mỏi, khó ngủ.
Pháp trị: Bổ Tâm, kiện Tỳ, sinh huyết.
Bài thuốc: Quy Tỳ Thang.
🌿 Mất ngủ do Âm hư hỏa vượng
Biểu hiện: dễ bứt rứt, nóng trong, miệng khô, tai ù, lưỡi đỏ.
Pháp trị: Tư âm, thanh nhiệt, an thần.
Bài thuốc: Chu Sa An Thần Hoàn.
🌿 Mất ngủ do Tâm Thận bất giao
Biểu hiện: ù tai, đau lưng, hay mộng mị, tiểu đỏ.
Pháp trị: Giao thông Tâm – Thận.
Bài thuốc: Giao Thái Hoàn.
🌿 Mất ngủ do Vị khí bất hòa
Biểu hiện: đầy bụng, khó tiêu, ngực tức.
Pháp trị: Hòa vị, tiêu trệ, hóa đàm.
Bài thuốc: Bảo Hòa Hoàn.
5. Ví dụ thực tế Chữa mất ngủ bằng Đông y
Trong quá trình điều trị, lương y Phạm Ngọc từng gặp một bệnh nhân nam 52 tuổi, bị mất ngủ triền miên hơn 3 tháng. Người bệnh thường xuyên bứt rứt, trong người nóng ran, mặt đỏ, họng khô, lưỡi đỏ rêu vàng. Đêm chỉ ngủ được 2–3 tiếng, giấc ngủ chập chờn, hay tỉnh dậy lúc nửa đêm. .
Điều trị Tây y: Bệnh nhân đã dùng thuốc chống trầm cảm và an thần theo chỉ định, nhưng tình trạng mất ngủ không cải thiện, thậm chí giấc ngủ vẫn chập chờn, hay tỉnh giữa đêm
Chẩn đoán Đông y: Sau khi bắt mạch, xác định bệnh nhân thuộc thể mất ngủ do hỏa tà uất kết, tôi đã kê bài Tam Hoàng Giải Độc Thang gia giảm để thanh nhiệt tả hỏa, kết hợp hướng dẫn bệnh nhân châm cứu huyệt Thần Môn và Tam Âm Giao. Sau khoảng 2 tuần, giấc ngủ cải thiện rõ rệt, bệnh nhân ngủ được 5–6 tiếng, cảm giác phiền táo giảm hẳn..
6. Hướng dẫn dùng thuốc Nam tại nhà hỗ trợ ngủ ngon
Ngoài việc điều trị theo toa của thầy thuốc chữa mất ngủ bằng Đông y, người bệnh có thể áp dụng một số bài thuốc Nam đơn giản, dễ kiếm để hỗ trợ giấc ngủ:
🌿 Lá vông nem
-
Lấy khoảng 10–15g lá vông tươi, rửa sạch, nấu canh hoặc sắc nước uống buổi tối.
-
Công dụng: An thần, dễ ngủ, giảm hồi hộp.
🌿 Tâm sen
-
Dùng 5–7g tâm sen khô, hãm với nước sôi uống như trà.
-
Lưu ý: Người huyết áp thấp không nên dùng nhiều vì có thể gây tụt huyết áp.
🌿 Hoa nhài
-
Hãm 5–7 bông hoa nhài tươi với nước nóng, uống trước khi ngủ.
-
Giúp thư giãn thần kinh, giảm lo âu.
🌿 Trà lá lạc tiên
-
15–20g lá lạc tiên khô, sắc nước uống thay trà.
-
Hỗ trợ an thần, giảm bồn chồn, khó ngủ.
👉 Các bài thuốc Nam này chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thay thế điều trị chuyên sâu. Người bệnh mất ngủ mạn tính nếu Chữa mất ngủ bằng Đông y nên được lương y bắt mạch, kê đơn để trị đúng căn nguyên.
7. Lời khuyên để cải thiện giấc ngủ
- Ngủ và dậy đúng giờ, tạo thói quen cố định.
- Giữ không gian ngủ yên tĩnh, thoáng mát, ánh sáng dịu.
- Tránh ăn quá no hoặc dùng chất kích thích buổi tối.
- Thiền, đọc sách, ngâm chân nước ấm trước khi ngủ.
- Tập thể dục nhẹ nhàng hằng ngày để khí huyết lưu thông.
Mất ngủ không chỉ làm suy giảm sức khỏe thể chất mà còn ảnh hưởng tinh thần. Đông y nhìn nhận mất ngủ từ gốc rễ tạng phủ, điều chỉnh khí huyết, giúp cơ thể tự lấy lại sự cân bằng. Việc kết hợp thuốc thang hợp lý, lối sống khoa học và tinh thần thư thái chính là chìa khóa để có một giấc ngủ sâu và bền vững.
đt: 0915 939 767